p lấy công-chúa Đoan-Nhu.

Ghi chú của tác giả: Sau khi Đào Hiển-Hiệu, Đào Quí-Minh, Đào

Phương-Dung tuẫn quốc. Dân chúng vùng Nam-hải lập đền thờ, dựng tại nơi

xảy ra trận đánh. Ngày nay, tại phía bắc Quảng-Đông, nơi giao hội hai

con sông Đông-khê, Chương-giang còn dấu tích chiến trường cũ. Mùa Xuân

năm Nhâm-Tuất, 1982 tôi theo các cuốn phổ, tìm đến nơi quan sát, hầu

tường thuật truyện xưa cho đúng, tôi đã thuê thợ tạc vào vách núi

Thường-sơn câu thơ của Đinh Hồng-Thanh làm lúc tiễn đưa Đào Hiển-Hiệu

lên đường:

Nhất thi khẳng khái anh hùng lệ,

Bách chiến sơn hà cố quốc tâm.

Về bốn câu thơ của Đào Hiển-Hiệu, hai câu thơ của Đinh Hồng-Thanh, hiện

nay còn chép cuốn phổ tại đình làng thôn Thổ-quan, tổng Hữu-nghiêm,

huyện Thọ-xương, Hà-Nội, nơi thờ ba ngài. Chỉ độc giả anh hùng Lĩnh-Nam

mới biết các câu thơ trên được sáng tác trong trường hợp nào.

Có tiếng Thần-ưng vọng lại. Phan Tương-Liệt chỉ về phía trước:

– Giặc sắp tới rồi! Chị coi kìa! Thần-ưng bay trên đầu, mà chúng không để ý. Không biết đạo quân của Vương Hùng hay Ngô Anh?

Bụi từ xa bốc lên mịt mù. Lát sau đoàn kị mã rầm rộ đến rừng Đông-ba thì dừng lại. Kị mã đi đầu cầm cây cờ, trên cờ hàng chữ Uy viễn đại tướng

quân Ngô. Tương-Liệt chỉ ngọn cờ:

– Thằng Ngô Anh đến trước. Không biết nó đợi thằng Vương Hùng rồi vượt sông hay vượt trước?

Một đội kị mã ước hơn trăm tiến về bờ sông Đông-khê.

Đào Phương-Dung nói:

– Bọn chúng đi thám thính trước. Chị cho em toàn quyền quyết định. Phải giết trọn vẹn! Không để tên nào chạy thoát.

Phan Tương-Liệt truyền cành cây xuống đất. Nó lấy trong bọc ra bộ quần

áo nâu kiểu Lĩnh-Nam mặc vào, rồi cỡi trên lưng bò tót. Nó đánh bò vượt

sông Đông-khê. Sang đến nơi, nó cho bò gặm cỏ. Còn mình ngồi trên lưng,

cầm ống tiêu thổi, mắt lơ đãng nhìn trời.

Đội kị mã rầm rập tới bờ sông. Viên chỉ huy thấy một thiếu niên ngồi

trên lưng bò thổi tiêu, mắt nhìn trời như không để ý đến việc đời. Y gò

ngựa hỏi:

– Thằng bé kia! Lại đây ta hỏi.

Tương-Liệt lờ đi như không nghe thấy. Nó bỏ ống tiêu vào túi, cất tiếng

hát nghêu ngao. Viên chỉ huy kị mã vọt ngựa lên, cầm roi quất vào đầu

nó. Nó chờ cho roi sắp trúng đầu, nghiêng người tránh, ngã lăn xuống

đất. Nó lồm ngồm bò dậy chửi:

– Con mẹ mày! Tại sao mày đánh ông?

Nó chửi bằng tiếng Việt. Viên đội trưởng ngơ ngác không hiểu, y hỏi:

– Mi nói gì?

– Tao bảo tao đ. mẹ mày, đẻ ra mày.

Viên đội trưởng càng ngơ ngác:

– Mày biết nói tiếng Hán không?

Tương-Liệt nói tiếng Hán:

– Biết thì biết. Song ông hỏi làm gì?

– Tao có việc gấp, muốn hỏi mày.

– Tại sao phải gấp. Nước ông có cụ Khổng-Tử chẳng nói rằng Muốn mau, không thành công (Dục tốc bất đạt) đó sao?

Viên đội trưởng nổi nóng. Y hỏi:

– Mày có thấy quân Lĩnh-Nam đóng ở gần đây không?

– Tôi không nói! Ông cho tiền tôi mới nói.

Viên đội trưởng móc túi, ném cho nó một ít bạc. Hỏi:

– Quân Lĩnh-Nam đóng ở đâu? Bao nhiêu người?

– Tôi chỉ biết họ đóng ở núi An-phùng, Thường-sơn đông lắm. Mấy hôm nay

đánh nhau với quân Hán mù trời. Cả hai bên chết vô kể, thây chất thành

đống lớn.

– Thế phía sát bên sông có quân không?

– Không. Sao ông dốt thế. Nếu có tôi đâu dám chăn bò ở đây. Vì có quân

ắt có đánh nhau. Nước tôi có câu Ăn tìm đến, đánh nhau tìm đi.

Viên đội trưởng ra hiệu cho cả bọn vượt sông. Phan Tương-Liệt cầm ống

tiêu thổi. Tiếng tiêu đổi giọng nỉ non, thê thảm. Đội kị mã vừa tới bên

kia sông. Thình lình một đàn ong bay đến vù vù, nhào xuống đốt. Cả bọn

la hoảng. Quăng vũ khí, dùng tay vuốt mặt, ôm đầu.

Một hồi tù và nổi lên. Tên từ trong rừng bắn ra như mưa. Phút chốc gần

trăm kị mã đều chết hết. Tuyệt ở chỗ tên, ong chỉ bắn, đốt người. Còn

ngựa thì vô sự.

Tương-Liệt gọi:

– Trâu Xanh! Xuất hiện đi thôi.

Trần Ngọc-Tích, tức Trâu Xanh từ trên cây, truyền xuống đất. Nó vỗ ngực bồm bộp:

– Mày thấy tao hay không? Kế hoạch của tao tuyệt chưa?

– Dĩ nhiên là hay. Bây giờ mày cho chôn xác bọn này lập tức.

– Chúng mình lột quần áo bọn này, bện người bù nhìn, cho mặc vào, trêu

thằng Ngô Anh chơi. Còn xác chúng nó để đây. Tao gọi Thần-ưng ăn thịt.

Nó cầm tù và thổi lên tu tu. Một lát Thần-ưng bay đến rợp trời. Nó cầm

cờ phất bốn cái. Đoàn Thần-ưng đáp xuống. Phút chốc gần trăm xác quân

Hán chỉ còn là những bộ xương, thịt được tỉa, gọt rất kỹ.

Nó lại cầm tù và thổi. Đoàn Thần-ưng bay bổng lên trời, đáp vào khu rừng gần đó. Ven sông Đông-khê chỉ còn lại hai đứa trẻ.

Đào Phương-Dung từ trên cao nói vọng xuống:

– Một đội tế tác gần năm mươi tên nữa sắp tới.

Trâu Xanh Trần Ngọc-Tích bảo Phan Tương-Liệt:

– Mày nấp vào bên đường! Để tao xuất hiện.

Miệng nói, nó nhún nhảy mấy cái, ngồi trên lưng con bò. Nhưng nó không

biết thổi tiêu. Nó cầm ống tiêu trên tay, miệng hát nghêu ngao mấy câu

hát bình dân vùng Giao-chỉ. Đội quân Hán tới gần. Liếc qua, nó biết

không phải đội tế tác, mà là một viên đại tướng đi quan sát trận thế,

với trên năm mươi quân hầu.

Nó nhận ra viên tướng là Ngô Anh. Ngô Anh thấy một thiếu niên to béo,

mặt mũi khôi ngô ngồi trên lưng con bò, lòng nghi hoặc, vẫy tay gọi: