bảy về

Binh-luật. Thời vua Hùng, quân trừ bị quốc gia rất ít. Lại nữa chỉ có

nam tướng, nam binh. Hồi hội binh ở Phiên-ngung bàn về tổ chức binh bị,

Bắc-bình vương đã có kế hoạch đầy đủ. Kế hoạch đó hiện đang thi hành.

Tôi thấy tổ chức binh bị như vậy kiện toàn nhất. Chúng ta cần tu bổ bộ

Nam-Luật, chứ không nên sửa đổi binh chế của Bắc-bình vương. Bởi chúng

ta tiến hơn nhiều. Nam cũng như nữ, đều có trách vụ với đất nước. Trong

các trang, lạc hầu đều cưỡng bách nam, nữ từ mười ba tuổi phải tập võ,

học binh sự. Từ mười tám, nam nữ đều được xung vào quân của lạc vương

hoặc quân quốc gia. Hiện các nữ tướng đông hơn nam tướng.

Công chúa Phùng Vĩnh-Hoa tiếp:

– Tôi đồng ý với công chúa Thánh-Thiên. Về binh luật, phải sửa hoàn

toàn. Những gì Bắc-bình vương cho tổ chức, coi như thành luật rồi. Không cần phải thêm bớt nữa.

Triều đình thông qua mọi khoản. Cuối cùng quyết định cử một ủy ban tu

bổ. Ủy ban do Đại tư-không Nguyễn Tam-Trinh cầm đầu. Trong ủy ban có

Phùng Vĩnh-Hoa, Nguyễn Phương-Dung, Đào Hiển-Hiệu, Nguyễn Thành-Công,

Phan Đông-Bảng, Vũ Công-Chất, Lê Chân, Hồ Đề, Lục Mạnh-Tân, và Nguyễn

Quý-Lan.

Vua Trưng ban chỉ dụ:

– Xét như các bộ luật Trung-quốc. Từ bộ Hình-thư của Tử Sản, đến bộ

Cửu-chương luật. Trẫm thấy các luật gia Trung-quốc quá câu nệ cổ nhân.

Những gì của Hình-thư, nay không hợp thời, thế mà vẫn giữ nguyên. Vậy

các vị tu bổ Nam-luật, thành bộ luật Lĩnh-Nam cần nhằm vào bằng này

điều:

° Một là những gì thành truyền thống, tục lệ của tổ tiên. Tuyệt đối không được sửa đổi.

° Hai là trọng quyền địa phương, tức tục lệ. Khoản nào thấy có sự trái

ngược với phong tục địa phương, cần phải có một điều châm chước. Như

Nam-luật bắt con gái phải kín cổng cao tường. Trong khi đó các sắc dân

Mường, Mán, Thái v.v. đêm đêm thiếu nữ thường ra suối cùng tắm với nhau. Phong tục sắc dân đó như vậy. Cần phải có một điều khoản dự trù, sao

cho không xáo trộn.

° Ba là tránh tập trung tài sản vào một số nhà giàu. Ấn định rõ, nhà

giàu nhất chỉ được ba mươi mẫu ruộng. Còn lại xung công. Cũng tránh

không nên để một người dân nào không có ruộng đất.

° Bốn là kể từ nay. Người nào có tài, có đức thì giữ quyền cai trị. Bỏ hẳn lối cha truyền con nối.

° Năm là duy trì chế độ một vợ, một chồng. Chế độ đa thê, đa phu bãi bỏ

hẳn. Luật cũng nên dự trù điều khoản đã rồi cho những người đa thê, đa

phu.

° Sáu là cưỡng bách học tập. Văn tự chính thức là Khoa-đẩu. Các khóa thi được tổ chức cả văn lẫn võ.

Ghi chú của tác giả:

Trong bộ Hậu Hán-thư của Phạm Việp, quyển hai mươi bốn (từ trang 727 đến 854) và quyển bảy mươi sáu (từ trang 2457 đến 2464) do Trung-hoa thư

cục hương cảng xuất bản 1978 có nhắc tới việc sau khi Mã Viện đánh chiếm được đất Giao-chỉ. Viện làm bản trần tấu về triều rằng sự khác biệt của luật Lĩnh-Nam với luật Trung-quốc đến mười điểm. Sự thực là gần như

khác hoàn toàn. Tiếc rằng hiện nay, không còn tìm ra được bộ luật đó

nữa. Buồn quá! Mà dù có tìm ra được, thì với loại chữ Khoa-đẩu, cũng chỉ để ngắm nhìn tiếc thương mà thôi.

Vào một buổi trưa, Trưng Đế đang cùng tam công, tể tướng, đại thần nghị sự. Hoàng môn quan vào tâu:

– Tâu bệ hạ có một lão bà đến trước cổng thành, đánh ba tiếng trống. Xin vào yết kiến bệ hạ. Thần cật vấn hỏi lý do. Lão bà không chịu nói. Xin

tâu để bệ hạ định liệu.

Trưng Đế truyền chỉ cho vào.

Lát sau, một bà già tuổi khoảng sáu mươi, mặt mũi lem luốc, đầu bù tóc

rối, quần áo dơ bẩn, bước vào đại điện. Bà liếc nhìn quần thần, rồi ngửa mặt lên trời mà cười.

Lễ-bộ thượng thư Nguyễn Quý-Lan hỏi:

– Lão bà tên họ là gì? Xin yết kiến triều đình có việc chi muốn nói.

Lão bà, bưng mặt cười khúc khích, rồi lại khóc hu hu nói:

– Than ôi! Trời đất tuy rộng bao la. Mà không một bóng người!

Nguyễn Quý-Lan quát:

– Ở đây có Hoàng-thượng, có triều thần trên trăm người. Sao lại bảo

không có ai? Là dân Lĩnh-Nam, lão bà phải biết lễ kính. Tội bất kính đối với triều đình, đáng đem ra chặt đầu.

Lão bà càng cười:

– Hoàng đế họ Trưng, xuất thân nghĩa hiệp. Tam công đều xuất thân nghĩa

hiệp. Tể tướng con nhà danh gia. Lễ-bộ thượng thư, là đệ tử phái

Tản-viên. Thế mà cũng hăm đem người ta ra chặt đầu hay sao? Thôi ta đi

đây. Thế mới biết nghe không bằng thấy. Ta chả thèm nói với bọn mi nữa.

Lão bà thủng thẳng bước đi. Nguyễn Quý-Lan vẫy tay. Hai nữ võ sĩ tới bắt giữ lão bà. Lão lạng người tránh khỏi. Thân pháp cực kỳ thần tốc.

Phương-Dung kêu lên một tiếng kinh ngạc:

– Úi chà!

Nguyên lão bà xử dụng thân pháp của phái Long-biên. Quách A hiện giữ

chức tổng trấn Luy-lâu. Nàng lạng người đến chụp lão bà. Lão đứng nguyên chờ Quách A chụp. Quách A chụp vai bà. Các ngón tay của nàng như chụp

phải phiến đá. Nàng nhảy lùi lại kêu lên một tiếng:

– Úi chà, đau quá!

Nàng vừa đứng dậy, lão bà đã ra khỏi điện. Quách A chạy theo. Nàng cầm

tù và thổi. Đoàn Thần-ưng hơn mười con bay đến tấn công. Lão bà cười

nhạt một tiếng. Hai tay vung lên trời, như hai chiếc hoa sen nở.

Thần-ưng thứ nhất lao xuống. Bị bàn tay của lão hút vào. Lão liệng ra

xa. Thần-ưng thứ nhì lao