lại là người khác kia ạ.

Trường cũng cảm thấy rất nhanh vấn đề trở nên nghiêm trọng,

vội hỏi:

- Người nào, người nào chủ động? Bác cứ nói người nào dám cả

gan ném đá giấu tay để em trị thẳng tay, chứ không thể có cái kiểu dân chủ quá

trớn thế được!

- Người này có nói ra chú cũng không trị được đâu.

- Ai? Ai mà bác bảo em không trị được!

- Ông Cải…!

Trường như nghe sét đánh bên tai, không còn giữ được bình

tĩnh, vội dồn:

- Ông Cải làm sao? Làm… sao? Ông ấy mới chân ướt chân ráo về

huyện…

Sự tức giận cùng câu nói đầy nghi hoặc của Trường làm Thuật

cảm thấy đã đến lúc có thể nói thẳng ra được rồi, liền bảo:

- Chú cứ bình tĩnh để tôi kể rõ ngọn ngành cho mà nghe…

Ở nông thôn ngày nay vẫn còn thành kiến với những người đàn

ông bỏ vợ, đàn bà rẫy chồng lắm, chứ chưa hoàn toàn tân tiến được đâu. Thằng

Bính năm nay mới hai mươi sáu tuổi, nhưng đã qua một đời vợ, dẫu chưa con sống

cũng có con chết, dù lý do ly hôn không ở phía thằng Bính, nhưng chính nó là

người đứng nguyên đơn. Dẫu cô vợ không ký và khi ra toà đã nhận hết ba bảy hăm

mốt lần ăn nằm với cái thằng công nhân trạm bơm điện đồng Chua, thành thật khai

báo, mong chồng cùng hai bên nội tộc tha thứ. Nhưng ông chú ruột là Thuật, bấy

giờ làm phó chủ tịch xã, vẫn một mực bảo cháu mình là gia đình giác ngộ, có bố

liệt sĩ, lại có tới hai chú ruột, tức là Thuật và Lận, một người làm phó chủ

tịch uỷ ban xã, một người làm phó chủ nhiệm hợp tác xã, rồi cả bà cô ruột, tức

là Ngấn, vợ Trường, chẳng gì cũng phu nhân chủ tịch huyện. Còn mẹ con cháu thì

đường đường gia đình liệt sĩ, được ưu tiên về mọi mặt, lấy đâu chả được vợ,

việc gì phải lấy cái con mèo mả gà đồng ấy. Nhưng được ưu tiên về mọi mặt những

gì không biết, lấy đâu chả được vợ chưa thấy, chỉ thấy khắp cái làng Phương Trì

đông dân nhất xã, chỉ tính những nhà có hộ khẩu bìa vàng đã gần ba trăm gia

đình, còn nếu tính riêng con gái, thôi thì cứ gọi là con gái, chứ ma nào biết

những đứa nào đã ăn chung ngủ chạ với đứa con trai nào mà tách bạch con gái với

đàn bà bây giờ. Nếu tính riêng con gái, thôi thì cứ gọi là con gái, làng này dễ

có tới mấy chục đứa chưa chồng. “Xoàn xoạt như lá chuối khô; trông về ngõ Bắc

chín cô chưa chồng”, là mới một con ngõ xóm Bắc mà người ta đã vận vè thế rồi,

còn cả làng những bảy con ngõ, có ngõ dài hun hút đến nỗi người đầu ngõ, kẻ

cuối ngõ chỉ đi làm đồng mới chạm nhau, còn không, cả năm cũng chỉ đến nhà nhau

mỗi lần vào dịp tết nhất, thì không biết là còn bao nhiêu câu vè và bao nhiêu

cô gái chưa chồng. Thế mà cái sự ưu tiên về mọi mặt đối với Bính đâu không

thấy, chỉ thấy về mặt lấy vợ Bính thiệt đơn thiệt kép, hỏi đến mấy đám cũng

không đâu nhận lời. Thế mới biết ở vùng quê nghèo nàn và lạc hậu, người ta

thành kiến với đàn ông bỏ vợ, đàn bà rẫy chồng ghê lắm. Đám nào cũng ngại cái

chỗ nhà ấy không biết thế nào, khéo không lại phải dớp cái con vợ trước, chỉ có

trẫm mình xuống vũng trâu mà chết. Cũng may, giữa lúc thằng Bính chạm ngõ mấy

đám chưa đám nào thành, thì cái Viên bị giảm biên chế về nhà làm ruộng, nên mới

yêu thằng Bính, chứ không, chắc gì một người như ông Mải lại để con gái yêu

thằng Bính. Nhưng cũng chỉ mới yêu thôi, còn lấy lại là chuyện hồi sau, chưa

biết thế nào mà nói trước. Chỉ biết, tối hôm ấy Bính theo lời ông chú ruột sai

khiến đến rủ bằng được Viên ra bờ đầm sen để “khai thác tin”. Và tin Bính mang

về cho ông chú chẳng những không giải toả được sự phân vân đến mất ăn mất ngủ

của Thuật, mà còn làm chú lo lắng bội phần. Đến nỗi mới sớm ra đã hộc tốc lên

huyện, đi vội cổng sau vào thẳng phòng ông em rể đứng đầu huyện.

Trường vừa nghe, vừa đoán già đoán non về cái sự Cải xuống

nhà ông Mải. Cái ông này, mới chân ướt chân ráo về huyện, muốn nắm tình hình

thì khó gì, cứ lần lượt gọi từng trưởng phòng ban, thậm chí từng thường vụ,

thường trực huyện uỷ, uỷ ban đến báo cáo, xem có bố thằng nào dám từ chối. Việc

gì phải lần mò xuống làng xã, vào tận nhà dân cho vừa khổ mình, lại vừa phiền

hà dân chúng cơm nước, ăn ngủ. Đúng là cái thân làm khổ cái đời. Nhưng mà này,

sao chỉ đến mỗi nhà ông Mải mà lâu thế hử? Từ buổi sáng, đến cả buổi chiều, rồi

còn ngủ lại qua đêm, sáng hôm sau mới đạp xe về huyện sớm à? Có chuyện gì mà

nhiều thế, Cải và Điền nói chuyện với nhau suốt đêm ư? Cái Viên nói với thằng

Bính như thế, khi hai đứa khoác vai nhau đi từ nhà nó ra bờ đầm sen thì đúng

rồi còn gì. Bắt chết quanh đi quẩn lại cũng chỉ là chuyện Điền bất mãn vì bị kỷ

luật. Trường vừa nghĩ đến đấy, vội nhoài người qua chiếc bàn uống nước ngăn

cách hai người, hỏi Thuật:

- Điền hết hạn kỷ luật lưu Đảng chưa?

Thuật ngồi ngây ra mươi giây, rồi ngập ngừng bảo:

- Hình như còn mấy tháng nữa mới hết thì phải.

Trường nhìn ông anh vợ, cười:

- Chán bác quá, mang tiếng là phó bí thư đảng uỷ mà không

biết đảng viên của mình kỷ luật lưu Đảng được bao lâu rồi!

Thuật ngượng ngùng, với tay lấy chén nước trên khay đưa lên

môi, lại vội đặt xuống, hỏi:

- Nhưng ý chú là thế nào, tôi chưa hiểu?

Trường không cần ý tứ em rể anh vợ, nói