n ăng ten đó, và anh cho rằng nếu cuộc sống hôn nhân của anh bị đe doạ, thì chúng chính là nguyên do. Anh luôn tin là (và về điểm này anh có ý thức cực kỳ tuyệt đối) rằng nếu anh nói dối vợ, thì chỉ bởi anh muốn che chở cô, tránh cho cô mọi phiền toái, và chính cô, với sự nghi ngờ của mình, mới là người làm chính cô phải khổ.

Anh cúi xuống khuôn mặt cô và đọc thấy ở đó nỗi nghi ngờ, nỗi buồn và tâm trạng chán chường. Anh những muốn quỳ xuống đất với bó hoa hồng, nhưng anh tự chủ kịp thời. Anh biết trong những ngày sắp tới anh sẽ phải tự chủ trong những tình huống còn khó khăn hơn nhiều.

– Em không thích anh tặng em hoa hôm nay à? – anh hỏi.

Cảm thấy có sự tức giận trong giọng nói đó, vợ anh cảm ơn anh và đi cắm hoa vào lọ.

– Chủ nghĩa xã hội nhố nhăng! – Klima nói.

– Tại sao?

– Em xem nhé, họ bắt bọn anh suốt ngày phải chơi nhạc miễn phí. Lần thì nhân danh cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa tư bản, lần thì để tưởng niệm cách mạng, lại còn sinh nhật một lãnh đạo cao cấp, và nếu anh không muốn người ta giải tán dàn nhạc thì anh bắt buộc phải chấp nhận tất cả. Em không biết hôm nay còn có chuyện gì nữa đâu.

– Gì thế? – cô hờ hững hỏi anh.

– Khi bọn anh đang tập thì bà chủ tịch hội đồng uỷ ban thành phố mò đến, bà ta giải thích bọn anh phải chơi gì, không được chơi gì, và sau đó bắt bọn anh ngày mai phải đến chơi miễn phí cho Đoàn Thanh niên. Nhưng điều tồi tệ nhất là cả ngày mai anh phải đi dự một cuộc họp khỉ gió, người ta sẽ dạy bọn anh vai trò của âm nhạc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Lại mất toi một ngày nữa, mất toi luôn! Lại còn đúng là ngày sinh nhật em nữa chứ!

– Chắc họ không muốn giữ anh đến tận đêm đâu!

– Chắc là không rồi. Nhưng em thấy đấy, mai thì anh mệt chết rồi còn gì! Thế nên anh nghĩ hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau kỷ niệm một tí – anh nói, nắm lấy hai tay vợ.

– Anh đáng yêu quá – vợ Klima nói, và Klima hiểu, qua giọng của cô, cô không hề tin một chút nào những gì anh với nói về cuộc họp ngày mai. Vợ Klima dĩ nhiên không dám tỏ ra không tin anh. Cô biết sự nghi ngờ của mình sẽ làm anh nổi điên. Nhưng từ lâu nay Klima đã không còn tin vào tính cả tin của vợ nữa. Dù anhnói thật hay nói dối, anh ngờ là cô luôn ngờ vực anh. Dù thế, quân bài đã được rút, anh phải tiếp tục cưỡi trên lưng cọp, phải vờ tin là cô tin và cô (với khuôn mặt buồn bã và xa lạ) hỏi anh về cuộc họp ngày mai để co anh thấy là mình không nghi ngờ gì về sự tồn tại của nó.

Rồi cô vào bếp chuẩn bị bữa tối. Cô cho quá nhiều muối. Cô luôn thích thú công việc bếp núc và nấu rất ngon (cuộc sống chưa tàn hại được cô và cô chưa mất thói quen tự chăm sóc mình từ bên trong) và Klima biết rằng nếu, tối đó, bữa ăn không thành công lắm, thì chỉ vì cô đang dằn vặt. Trong óc anh hiện lên cảnh cô đang nêm vào đồ ăn, bằng một động tác đau đớn, dữ dội, một lượng muối khủng khiếp và trái tim anh thắt lại. Anh thấy dường như, trong những miếng ăn quá mặn, nhận ra mùi vị nước mắt của vợ mình, và anh đang nuốt chính tội ác của mình. Anh biết là Kamila đang bị nỗi ghen tuông giằng xé, anh biết cô sẽ có thêm một đêm mất ngủ và anh muốn vuốt ve cô, ôm lấy cô, an ủi cô, nhưng anh cũng hiểu ngay điều đó là thừa vì trong sự dịu dàng đó những cần ăng ten của vợ anh cũng sẻ chí có thể tìm thấy bằng chứng cho sự xấu xa của anh.

Cuối cùng họ cũng đi xem phim. Klima thấy vững tâm hơn một chút khi thấy trong phim nhân vật chính vtượt qua rất nhiều hiểm nguy kinh người với một sự vững vàng dễ truyền cho người khác. Anh tưởng tượng mình là anh ta và đôi khi tự nhủ việc thuyết phục Ruzena phá thai chỉ là một chuyện vặt vãnh dễ như trở bàn tay mà anh có thể làm với sự quyến rũ và sáng chói của mình.

Rồi họ nằm xuống cạnh nhau trong cái giường lớn. Anh nhìn cô. Cô nằm ngửa, đầu vùi vào trong gối, cằm hơi nhướng cao và mắt nhìn chằm chằm lên trần, và trong sự căng thẳng tột cùng của cơ thể cô (cô luôn làm anh nghĩ đến một sợi dây đàn, anh nói cô có “tâm hồn của một sợi dây đàn”), chợt anh thấy, chỉ một khoảnh khắc, toàn bộ những gì chính yếu của cô. phải, đôi khi (đó là những giây phút kỳ diệu) anh bất chợt nắm bắt được, chỉ cần một cử chỉ hay động tác của cô, toàn bộ lịch sử cơ thể và tâm hồn của cô. Đó là những khoảnh khắc của sự sáng rõ tuyệt đối nhưng cũng là của sự cảm động tuyệt đối, bởi người đàn bà này đã từng yêu anh khi anh còn chưa là gì cả, cô đã từng sẵn sàng hy sinh tất cả vì anh, cô mù quáng hiểu toàn bộ những suy nghĩ của anh, do đó anh có thể nói với cô về Armstrong hay Stravinski, về những chuyện tầm phào và những chuyện quan trọng, cô gần gũi với anh hơn mọi người khác trên đời..Rồi anh tưởng tượng ra cái cơ thể đáng yêu đó, cái khuôn mặt đáng yêu đó đã chết, và anh tự nhủ mình không thể sống được sau đó dù chỉ là một ngày. Anh biết mình có khả năng bảo vệ cô cho đến hơi thở cuối cùng, có khả năng trao cả cuộc đời cho cô.

Nhưng cảm xúc tình yêu nghẹt thở đó chỉ là một ngọn đèn tù mù phơ phất, vì tâm trí anh, toàn bộ, đã bị nỗi sợ và nỗi lo xâm chiếm. Anh nằm dài bên cạnh Kamila, anh biết anh yêu cô vô cùng tận, nhưng tâm trí