ẩu bằng gỗ đỗ quyên phủ sơn đen bóng, cán hơi cong, sản xuất ở Anh, sợi thuốc có kém thế nào, sau khi đi qua cán tẩu cong cong ấy, mùi vị đều sẽ được lọc thành êm dịu mượt mà. Nhưng món đồ cũ này lại là do một cô gái mua tặng cho ông.

Ba mươi năm trước, cô chèo thùng gỗ men theo con sông trấn phiêu bạt ngao du, thò bàn tay đã ngâm nước trắng bệch xuống làn nước xanh biêng biếc, vớt lên một dây củ ấu. Khi đó ông vẫn còn là thanh niên trẻ trung, mặc áo cộc tay, ngồi chồm hõm bên cạnh Tiết Túy Trì, học ông ta làm lồng chim trên nền đất đầy vụn bào trắng xóa. Cô chèo thùng tới mép hiên nơi hai người ngồi hóng gió, mỉm cười với ông, nụ cười không quá đẹp, nhưng vô cùng rạng rỡ, phần gáy dãi nắng đỏ ửng lên như bắt lửa. Lúc đó ông còn chưa phải là đội trưởng Lý, mọi người đều gọi ông là Lý Thường Đăng, vì vóc người cao gầy, thật ra sau này gọi chệch thành "Trường Đẳng"(1)

"Cầm lấy." Cô đưa cho ông một bọc giấy dài.

Ông nhận lấy, mở gói, ấy ra chiếc tẩu gỗ dương vàng đó, cứ thế ngậm vào miệng mà không nhồi thuốc, đứng dậy khuềnh khoàng đi lại mấy bước, định chọc cô cười, nhưng quay đầu lại thấy ô đã chèo thùng đi từ lâu, trên mặt nước xanh lục rẽ ra một vệt dài đen bóng.

Từ đó về sau, ông cứ ngậm cái tẩu ấy, vui đùa, hò hẹn cùng cô, nhưng chẳng nói gì thêm. Cô vào nhà họ Hoàng kàm a hoàn, ông ngậm nó, cô gả cho Hoàng Thiên Minh làm bà Ba, ông vẫn ngậm nó. Tựa như biết rõ cô tuyệt đối không thể thuộc về ông, khát vọng cả cuộc đời này của ông chỉ có thể cô đặc lại trong một cái tẩu thuốc, nhìn nó tôi luyện qua thời gian, tích bẩn cáu bụi, cuối cùng cũng hiện ra những đường vân thê lương, ông trở nên tiều tụy, chai lì, chỉ có thể gặm nhấm nỗi cô đơn trong lồng ngực.

Ngày cô vượt cạn, ông ngồi một mình trong gian nhà chính uống rượu, bảy lạng rượu trắng, nửa bao lạc nhân, ăn đến mồm đầu vỏ đỏ, cũng không nói năng gì, chỉ sợ từ cổ họng phụt ra tiếng nức nở. Nào ngờ Đỗ Lượng bỗng đẩy cửa vào, nói bà đỡ mời tới đang bị năm sáu tên côn đồ vây trói trên đường vì không trả nổi khoản nợ đánh bạc của con trai. Ông lập tức nhảy dựng lên, chạy tới phố Ngư Đường, tiện tay vớ luôn cây đòn gánh vứt bên đường của một tay bán rong, vụt tới tấp lên người mấy tên côn đồ, trút hết oán giận căm hơn ra như thế. Khi bà đỡ đi ra từ sân sau nhà họ Hoàng, đã là nửa đêm, thấy ông ngồi vất vưởng như ma trên bậc thềm, đầu gục giữa hai gối, bà ta cười nói: "Trường Đẳng, cậu ở đây làm gì?"

"Sinh chưa?" Ông ngẩng đầu, mắt vằn máu.

"Sinh... sinh rồi, là con trai." Bà đỡ mặt mày kinh ngạc, cảm giác như nếu không báo tin tốt này, hắn sẽ liều mạng với mình.

"Ừm." Ông đứng dậy, thủng thẳng bỏ đi, bóng lưng bị ánh trắng kéo thành vệt dài.

Bà ta đột nhiên hiểu ra, từ nay tuyệt đối không thể goi hắn là "Trường Đẳng" nữa.

"Người giấy" vẫn bay liệng trong đầu Trương Diễm Bình, lúc chỗ này lúc chỗ kia. Để làm nó dừng lại, bà ta đành cố gắng không động đậy, cứ thế vờ làm hòn đá, tốt nhất cũng không được để người khác trông thấy, cơm đưa lên, bà ta ngửi thấy mùi dầu mỡ là buồn nôn.

"Bà ấy bị thế này bao lâu rồi?"

"Hơn mười ngày rồi, Bạch tiểu thư nói là chứng thất tâm phong, nguyên nhân do quá sợ hãi, cần nghỉ ngơi tĩnh dưỡng mới được."

Lý Thường Đăng hỏi Hoàng Mộ Vân, nhưng mắt vẫn không hề rời Trương Diễm Bình. Bà ta cũng giương hai vành mắt thâm quầng nhìn lại ông, son trên môi đã tróc hết, cần cổ từng dãi nắng đỏ ửng khỏe khoắn chỉ cần hơi gập xuống sẽ lộ rõ đốt xương sống. Bà ta mỉm cười với ông, tựa hồ... ông sợ mình nhìn nhầm, bèn quan sát kỹ hơn, hồi lâu sau, bà nhếch khóe môi phải, lại cười, lần này ông đã nhìn thấy rõ, sống mũi chợt cay cay.

"Điều tra án ấy mà, cần phải tìm hiểu chút tình hình, hỏi mấy câu chắc không sao chứ?"

Ông kỳ thực không dám nhìn Hoàng Mộ Vân, bởi trên người gã có dòng máu của bà, nét cằm cũng như đúc trên một khuôn khiến ông thấy sờ sợ, sự tương đồng ấy như thể nhắc nhở ông những ngọt ngào năm xưa đều đã trôi mất trên bộ khung xương chẳng kém phần đẹp đẽ này.

Hoàng Mộ Vân gật đầu, như hạ quyết tâm phải rửa oan cho mẹ, nói: "Mẹ tôi bình thường nhìn thấy gián đã sợ đến không dám đặt chân xuống đất rồi, sao có thể giết người dã man thế được? Mong đội trưởng Lý điều tra rõ chân tướng, trả lại trong sạch cho mẹ tôi."

Nghe lời biện bạch ngây thơ này, nỗi đau đớn trong lòng Lý Thường Đăng càng thêm nhức nhối, con trai bà đương nhiên chỉ trông thấy dáng vẻ cao quý như cành vàng lá ngọc của mẹ, nào biết đến những hồn nhiên xông xáo của bà thời thiếu nữ, Trương Diễm Bình chiếm cứ ký ức của ông là người có thể cầm rắn nước trong tay chơi đùa; chỉ có điều sau khi học được thói sùng bái hư vinh, cất giấu hết sự sắc bén và thuần khiết, như vậy mới có thể đi tới bước đường bà muốn.

"Bà Ba?" Trong lòng ông gọi "Diễm Bình", nhưng miệng lại bật ra cách xưng hô xa lạ.

Bà ta lại mỉm cười.

"Bà Ba..." Ông gắng dần niềm thương cảm, hỏi, "bà có thể kể lại một lượt chuyện đã xảy ra trong lầu sách hôm đó không? Nhớ gì thì nói nấy, không nhớ không cần nói, có được không?"

Bà Ba há miệng, như muốn nói, rồi lại khóc thút thít. Ông cứ